Naczyń jest na rynku coraz więcej. Pojawiają się przeróżne zaawansowane technologie. Stare łączy się z nowym. Producenci nieustannie eksperymentują i prześcigają się w pomysłach na luksusowe patelnie, garnki i woki. Jakoś trzeba za nimi nadążyć, a przy okazji umiejętnie dobrać dla swoich naczyń akcesoria kuchenne, zwane utensyliami. Mam na myśli to, czym się w garnkach i wokach miesza oraz odcedza, a na patelniach przewraca, podnosi i podbiera to, co smażone.
Jak odpowiednio dobrać do swoich naczyń przeróżne łopatki, mieszadełka, widelce do mięs, łyżki, szczypce i szpatułki, by te nie zaszkodziły sprzętowi kuchennemu? Na to trzeba zwracać mocno uwagę. Nie raz zdarzyło mi się wysłuchać żalów Klienta, którego domownicy za sprawą banalnych utensyliów byli w stanie zniszczyć drogą patelnię, garnek, czy wok, atakując i dziurawiąc powłokę nieprzywierającą lub rysując powierzchnię naczynia.
Z racji ciągle i ciągle powtarzających się pytań na temat tego, czym w i w czym mieszać, stworzyliśmy film. Zapraszam do obejrzenia. A dla tych, którzy lubią czytać, poniżej kilka istotnych informacji.
Podstawowe typy utensyliów
Istnieje kilka głównych typów utensyliów, na które warto zwrócić uwagę. W grę wchodzi stal szlachetna, plastik, nylon i silikon oraz drewno. Oczywiście, każda z głównych grup dzieli się na niezliczone ilości typów, pod-typów, którymi nie ma sensu się zajmować, bo nie wnosi to niczego istotnego. Poniżej kilka informacji, jakie utensylia współpracują z danymi typami naczyń.
Stalowe i miedziano-stalowe naczynia
Tu materiał jest twardy, więc ryzykujesz jedynie ewentualne porysowanie go, co zdarza się sporadycznie w przypadku bardzo dobrej jakości stali. Nawet, jeśli na stali, czy wewnątrz miedzianych naczyń, które również mają wewnątrz stal szlachetną, pojawią się ryski, samemu materiałowi i naczyniu krzywdy to nie zrobi.
Tu możesz stosować utensylia: stalowe, z plastiku wszelkiej maści, nylonowe i silikonowe oraz drewniane.
Żeliwne patelnie i garnki
Musisz pamiętać, że istnieją dwa podstawowe typy żeliwnych naczyń. Pierwsze stworzone z naturalnego żeliwa, które impregnowane jest, np. olejami jadalnymi. Takie żeliwo nie ma powłok, czy glazur.
Tu możesz stosować utensylia: stalowe, z różnego typu plastiku, nylonowe i silikonowe oraz drewniane. Analogicznie, jak w przypadku stali i miedzi ze stalą w środku.
Inaczej jednak ma się rzecz w sytuacji, gdy gotujesz w żeliwnych garnkach z powłoką zapobiegającą przywieraniu, czy korzystasz z tego typu patelni. Tu warto uważać na stal, która może, choć nie musi, zmatowić glazurę, którą pokryte są żeliwne naczynia. Stal może glazurę porysować, czy – w najgorszym wypadku – uszkodzić, gdy bardzo mocno wkłujesz się w porcję, np., mięsa potężnym, stalowym widelcem do mięs. Dlatego sugeruję, by do powlekanego nieprzywierającą glazurą żeliwa nie podchodzić ze stalowymi, ostrymi utensyliami.
Tu możesz stosować utensylia: z nawet dość twardego plastiku, nylonowe i silikonowe oraz drewniane.
Patelnie i garnki z twardymi powłokami nieprzywierającymi
Mówiąc o twardych powłokach, mam na myśli powłoki ceramiczne, ceramiczne z różnymi dodatkami lub wzmacniane i uszlachetniane wielowarstwowe powłoki tytanowe, czy granitowe.
Tu od razu zastrzeżenie. Zdarza się, że wielu producentów opisanych powłok sugeruje, że stalowe utensylia im nie szkodzą. Z moich bardzo długich doświadczeń wynika, że nie do końca jest to słuszna sugestia. Producentowi zależy, byś postrzegał jego produkt jako niemal niezniszczalny, czyli wiele lepszy od konkurencyjnych. Owszem - raz, dwa razy - stalowe utensylia szkody wielkiej może nie zrobią. Ale stosowane regularnie przez dłuższy czas, porysują powłokę, zmatowią ją, a po czasie nawet i zniszczą. Stąd ze stalą trzymałbym się od takich naczyń z daleka.
Odrzucam też wybór twardego plastiku z ostrymi krawędziami. Efekt może być podobny, jak przy używaniu stali.
Tu możesz bezpiecznie stosować utensylia: z wysokiej jakości plastiku bez ostrych krawędzi, nylonowe i silikonowe oraz drewniane.
Patelnie i garnki z delikatnymi powłokami nieprzywierającymi
Na koniec ta grupa naczyń, która wymaga największej ostrożności i najdelikatniejszych utensyliów. To garnki i patelnie z przeróżnego typu syntetycznymi, polimerowymi nieprzywierającymi powłokami, które w większości wypadków nie są niczym wzmacniane. Oczywiście, na tego typu powłokach smaży się genialnie, a gotuje wyśmienicie łatwo. Trzeba jednak pamiętać, że po rozgrzaniu naczyń takie powłoki stają się „delikatniejsze” i bardziej wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne. To, oczywiście, nie oznacza, że powłoka zejdzie Ci z patelni, czy garnka w czasie pierwszego użycia. Nie w tym kwestia. Te naczynia wytrzymają całymi latami w Twojej kuchni, ale musisz stosować odpowiednie utensylia.
Tu możesz wybrać: nylonowe i silikonowe oraz drewniane akcesoria. Zwróć tylko uwagę, by nie miały ostrych krawędzi. Jeśli korzystasz z utensyliów z twardszych tworzyw sztucznych, warto, by były na końcu zabezpieczone jakimś delikatniejszym materiałem, np. silikonem, czy nylonem.
Trzeba szukać informacji na temat doboru utensyliów do danego typu naczyń
Niestety, wystarczy prosty przegląd kilku zaledwie sklepów internetowych, czy telefon do 2-3 stacjonarnych, by przekonać się, że sprzedawcy często bardzo mało wiedzą na ten temat. To, w moim pojęciu, potężny problem, bo możesz bardzo szybko, nieświadomie zupełnie, zniszczyć sobie naczynia w tak banalny sposób, jak mieszając nimi w garnkach i wokach, czy przewracając coś na patelni lub serwując dania nieodpowiednimi akcesoriami.
Jeśli sprzedawca nie jest w stanie poradzić Ci, jakie utensylia wybrać, na pewno warto szukać dalej. Bo, nawet naczynia z najsłabszych materiałów, takie marketowe, które będą odpowiednio traktowane, mogą służyć całymi latami. Nie mówię tu, oczywiście, tylko o kwestii utensyliów, ale też o temperaturze nagrzewania, itp., ale to już kompletnie inna historia.
Krystian Wawrzyczek, specjalista z zakresu żywienia, technik i technologii kulinarnych
Zdjęcia: Grupa Nas Troje
Szukaj nas tutaj: